Phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh được sáp nhập từ 4 xã, phường: Gia Đông, Đại Đồng Thành, Song Hồ và Hồ. Trong những năm gần đây, mô hình kết hợp nuôi cá - lúa tại địa phương, đặc biệt tập trung tại các Tổ dân phố Đồng Đông, Đồng Đoài, Tú Tháp, Đạo Tú, Đông Khê và Lạc Hoài đã mang lại hiệu quả rõ rệt cả về mặt kinh tế và môi trường.
Ông Nguyễn Văn Trình, một hộ dân tại tổ dân phố Đồng Đông, hiện đang triển khai hai mô hình lúa – cá với tổng diện tích hơn 18 mẫu. Là người có nhiều năm gắn bó với đồng ruộng, ông Trình cho biết trước đây chỉ cấy lúa đơn thuần, thu nhập bấp bênh, sâu bệnh nhiều và chi phí sản xuất cao. Từ khi chuyển sang mô hình kết hợp nuôi cá trên ruộng lúa, hiệu quả rõ rệt: sâu bệnh giảm, chi phí đầu vào thấp hơn do ít phải dùng thuốc bảo vệ thực vật, trong khi thu nhập tăng nhờ thêm sản phẩm cá. Trung bình mỗi năm, gia đình ông thu được hàng chục tấn lúa sạch và gần chục tấn cá các loại như rô đồng, trắm, chép…
Ông Trình chia sẻ: “Ban đầu việc triển khai cũng gặp không ít khó khăn vì thiếu kỹ thuật, nhưng nhờ được cán bộ chuyên môn hướng dẫn, ông dần tích lũy được kinh nghiệm và giờ đã chủ động hoàn toàn. Ông cũng khuyến khích các hộ dân nên mạnh dạn chuyển đổi vì mô hình này vừa hiệu quả kinh tế cao, vừa thân thiện môi trường”.
Bà Lưu Thị Anh – Phó GĐ TTCUDVSNC cho biết: Có hai hình thức chủ yếu để nuôi trồng cá - lúa hiện nay là nuôi xen canh và luân canh: Nuôi xen canh cấy lúa và nuôi cá trong cùng một thời vụ, lúa cấy sau khi hoàn tất đẻ nhánh mới đưa cá vào ruộng, thu hoạch cá thường tiến hành sau khi gặt lúa. Ưu điểm của mô hình này là: tăng thêm thu nhập trên một diện tích đất, tận dụng mặt nước và thức ăn sẵn có trên ruộng lúa, cá ăn côn trùng rong cỏ thực vật và thải phân làm tốt cho lúa, việc sử dụng phân bón cho ruộng lúa sẽ làm tăng thức ăn tự nhiên cho cá, mô hình này chỉ thả cá nuôi ở mật độ thấp. Nuôi luân canh là làm một vụ lúa và thu hoạch xong rồi dẫn nước để nuôi một vụ cá. Đối với mô hình này thì lợi nhuận từ nuôi cá cao hơn trồng lúa, làm tăng độ phì nhiêu của đất, giảm chi phí cải tạo đất và phân bón cho vụ đông xuân tuy nhiên với mô hình này thì vốn đầu tư cao và đòi hỏi người nuôi cần phải nắm vững kỹ thuật xây dựng mô hình cũng như chăm sóc cho cá. Nuôi cá kết hợp với trồng lúa sẽ góp phần làm tăng năng suất lúa, khả năng tiêu diệt sâu rầy của cá sẽ làm giảm vấn đề sử dụng thuốc trừ sâu trong canh tác lúa. Khi nuôi cá - lúa lợi ích mang lại là hạn chế côn trùng hại lúa, cỏ dại, ốc bươu vàng, các bệnh về lúa do cá sử dụng làm thức ăn sẵn có trong ruộng lúa, ngoài ra còn giảm lượng phân bón và thuốc trừ sâu độc hại cho con người, môi trường; tiết kiệm được lượng giống, phân bón, mặt khác còn sử dụng hiệu quả cho những vùng trồng lúa bị ảnh hưởng lũ. Với 01ha đất, hàng năm bà con thu lời từ cá khoảng 40 triệu đồng và lời từ lúa khoảng 50 triệu, cho nên mô hình kết hợp nuôi cá và 2 vụ lúa này lời gần gấp đôi so với chỉ trồng 2 vụ lúa. Đặc biệt là tạo ra sản phẩm cá và lúa an toàn, sản xuất thân thiện với môi trường và phát triển bền vững trong tương lai.
Mô hình nuôi cá trên ruộng lúa đã mang lại kết quả rất khả quan, góp phần bảo vệ môi trường, tăng thêm thu nhập nhằm cải thiện đời sống cho nông dân giúp họ làm giàu trên mảnh đất của mình một cách bền vững./.
