Thực hiện dự án đầu tư xây dựng Công viên nghĩa trang Thiên An Viên tại xã Nguyệt Đức, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

17/03/2017 09:04 Số lượt xem: 4532

I- SỰ CẦN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG CÔNG VIÊN NGHĨA TRANG.

Con người cũng như mọi sinh vật khác đều tuân theo quy luật sinh tồn cơ bản nhất của tự nhiên là "sinh - lão - bệnh - tử". Con người sau khi chết sẽ được táng theo những nghi thức truyền thống thể hiện niềm thương tiếc, lòng biết ơn của của gia đình, cộng đồng xã hội với công lao đóng góp của người đã khuất.

Cùng với sự hình thành cộng đồng dân cư thì các khu đất được dùng để táng người chết cũng hình thành. Tuy nhiên do ý định hay quan niệm tâm linh của một số dòng họ, gia đình, cá nhân mà cũng hình thành các khu táng riêng lẻ, có khi chỉ có một hoặc hai mộ. Tại khu táng các phần mộ được đặt theo các hướng không thống nhất; không có hàng lối; có mộ xây, có mộ không xây, việc xây mộ cũng không thống nhất về kiểu dáng, kích thước; ranh giới ngăn cách giữa khu táng người chết và các khu đất khác không rõ ràng.

Theo truyền thống, vùng đồng bằng sông Hồng, người chết ban đầu sẽ được hung táng (chôn ở mộ dài) sau khoảng 3 năm sẽ cải táng (chôn ở mộ tròn), tập quán này dẫn đến ở hầu hết mỗi thôn, làng đều tồn tại một đến hai khu táng (khu mộ dài, khu mộ tròn) có nơi có đến ba hoặc 4 khu táng.

Tuy nhiên hiện trạng nghĩa trang của các cộng đồng dân cư hiện nay có tác động tiêu cực không nhỏ đén các mặt đời sống xã hội:

- Về kinh tế: Thuận Thành nói riêng và Bắc Ninh nói chung là nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh, điều đó có nghĩa là nhu cầu đất dành cho phát triển nhà ở, phát triển kinh tế ngày càng nhiều.

Hậu quả của việc táng tùy tiện trong thời gian dài đã làm hình thành quá nhiều nghĩa trang, nhỏ lẻ, điều đó không chỉ gây lãng phí mà còn phá vỡ quy hoạch sử dụng đất, cản trở sự phát triển.

Mộ nằm rải rác không tập trung theo quy định đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng đất. Những thửa ruộng có nhiều mộ thường mất nhiều sức lao động hơn để canh tác, khó khăn trong áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất (do không thể cày bừa bằng máy), khó khăn khi dồn điền đổi thửa.

Việc giải phóng mặt bằng, thu hồi đất thực hiện các dự án vốn đã khó khăn về nhiều mặt, nhưng những dự án có nghĩa trang, nghĩa địa thì giải phóng mặt bằng còn khó hơn hơn nhiều.

Việc đua nhau xây dựng mộ, để thể hiện bề thế gia đình, dòng họ, không tuân thủ các quy định về hạn mức đất, chiều cao gây tốn kém tiền của và lãng phí đất. Nếu không ngăn chặn, xử lý kịp thời thì sẽ lại mọc lên nhiều nghĩa trang hơn nữa mà vẫn không đáp ứng được nhu cầu của nhân dân.

- Về xã hội: Hầu hết các nghĩa trang hiện nay không có quy chế quản lý, người dân sử dụng đất còn tùy tiện, không theo hàng lối. Các điều kiện tối thiểu như nhà quản trang, đường nội bộ nghĩa trang, bể chứa rác thải,... chưa được đầu tư, gây khó khăn trong việc quản lý, sử dụng. Việc đua nhau xây dựng mộ cũng làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo, bất bình đẳng trong việc sử dụng đất.

- Về môi trường: Nhiều khu nghĩa trang ở gần khu dân cư làm ảnh hưởng đến môi trường sống và sinh hoạt của người dân. Hầu hết các nghĩa trang chưa có ranh giới rõ ràng, không có tường bao, hệ thống thoát nước, hệ thống xử lý rác thải, xung quanh nghĩa trang chưa được bố trí cây xanh ngăn cách nên đã xảy ra tình trạng lấn chiếm, phá hoại, đốt, vứt rác bừa bãi gây mất vệ sinh và ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của nghĩa trang.

Trong những năm trở lại đây, Công viên nghĩa trang đang từng bước được đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động để thay thế cho các nghĩa trang truyền thống đang dần quá tải, xuống cấp và ô nhiểm nghiêm trọng. Đây là mô hình, là hướng phát triển mới thu hút được nhiều sự quan tâm và đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Các công viên nghĩa trang này mang một nét thanh tịnh, thiêng liêng, sạch đẹp, an toàn về môi trường đã dần thay đổi quan niệm về nghĩa trang truyền thống của người dân. Loại hình công viên nghĩa trang đã xuất hiện ở nhiều khu vực như Nghĩa trang Vĩnh Hằng (Hà Nội), Nghĩa trang Lạc Hồng Viên (Hòa Bình), Nghĩa trang Thiên Đức (Phú Thọ), Nghĩa trang Sơn Trang Tiên Cảnh (Tây Ninh)….. Đây là những công viên nghĩa trang bảo đảm được nét mỹ quan, an toàn về môi trường và đáp ứng được nhu cầu tâm linh.

Công viên nghĩa trang Thiên An Viên tại xã Nguyệt Đức là mô hình quy hoạch nghĩa trang tập trung được lồng ghép với công viên văn hóa nhằm đảm bảo yếu tố mỹ quan đô thị, yếu tố an toàn môi trường. Với mô hình này, khi đi vào hoạt động nghĩa trang không đơn thuần là nơi an nghỉ của người đã khuất mà còn là nơi có khung cảnh văn minh, hiện đại và sạch đẹp, phù hợp với phong tục tập quán, tín ngưỡng của nhân dân, đồng thời còn là một địa điểm du lịch tâm linh cho du khách thập phương đến chiêm bái các công trình kiến trúc và cảnh quan của Công viên.

II- THÔNG TIN VỀ DỰ ÁN.

1- Căn cứ lập dự án.

Theo quy hoạch của Chính phủ và của tỉnh Bắc Ninh, đến trước năm 2030, Bắc ninh sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương (như Thành phố Hà Nội). Như vậy, nhu cầu xây dựng nghĩa trang tập trung có hạ tầng kỹ thuật đảm bảo sự phát triển và môi trường bền vững là rất cần thiết và cấp bách.

Cũng theo quy định của Chính phủ tại Điều 3 của Nghị định số 23/2016/NĐ-CP, ngày 05.4.2016 về xay dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang và cơ sở hỏa táng thì:  Tất cả các nghĩa trang, cơ sở hỏa táng phải được quy hoạch theo pháp luật về quy hoạch, xây dựng, bảo vệ môi trường. Việc quản lý đất nghĩa trang, cơ sở hỏa táng phải tuân thủ theo pháp luật về đất đai, tiết kiệm và hiệu quả; bảo đảm an toàn, an ninh và vệ sinh môi trường.

Ngày 08.02.2013, UBND tỉnh Bắc ninh ban hành Quyết định số 60/QĐ-UBND về phê duyệt hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn 2050, trong định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường, xác định: Xây dựng 08 nghĩa trang trung bình, nhỏ theo mô hình công viên nghĩa trang gắn với từng huyện, thành phố, thị xã.

Ngày 04.8.2014, UBND tỉnh Bắc ninh ban hành Quyết định số 338/QĐ-UBND về phê duyệt Chương trình phát triển đô thị tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, xác định một trong những nội dung chủ yếu đầu tư xây dựng phát triển đô thị đó là:

(1) Xây dựng nghĩa trang tập trung phục vụ cho từng huyện, thị xã, thành phố theo mô hình công viên nghĩa trang. (2) Xây dựng một số nghĩa trang theo hướng “công viên vĩnh hằng”, sử dụng phương pháp điện táng. (3) Xác định lộ trình đóng cửa các nghĩa trang hiện có, cải tạo, xây mộ theo thiết kế mẫu, trồng cây xanh theo hướng “vườn nghĩa trang”.

Nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội và phát triển đô thị theo lộ trình đã được xác định, ngày 06.9.2014, UBND tỉnh đã có Công văn số 2124/UBND-XDCB cho phép khảo sát địa điểm tại xã Nguyệt Đức, huyện Thuận Thành, diện tích khoảng 50 ha (giai đoạn 1 thực hiện 25,0 ha), để lập quy hoạch và dự án đầu tư xây dựng công viên nghĩa trang.Quá trình lập quy hoạch và lập dự án đầu tư xây dựng công viên nghĩa trang tại xã Nguyệt Đức đã được các cấp, các ngành thực hiện theo đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Ngày 08.12.2016, kỳ họp thứ ba, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa 18, đã ban hành Nghị quyết số 33/2016/NQ-HDDND, phê duyệt danh mục các dự án chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa dưới 10 ha, đất rừng dưới 20 ha; dự án thu hồi đất để phát triển kinh tế- xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng năm 2017 trên địa bàn tỉnh. Trong đó có xác định thực hiện dự án đầu tư xây dựng công viên nghĩa trang Thiên An Viên (đợt 1) ở tại xã Nguyệt Đức.

Ngày 16.12.2016, Thường trực Tỉnh ủy Bắc Ninh cũng đã thống nhất chủ trương và yêu cầu UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện Đồ án quy hoạch chi tiết công viên Nghĩa trang Thiên An Viên tại xã Nguyệt Đức theo quy định của pháp luật.

Ngày 22.2.2017, UBND tỉnh đã Quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư cho dự án tại Quyết định số 67/QĐ-UBND với tổng mức đầu tư dự án là 300 tỷ đồng cho giai đoạn 1 diện tích 25,5 ha.

2- Tổng quan về dự án Công viên Nghĩa trang Thiên An Viên.

Theo quy hoạch, Công viên nghĩa trang Thiên An Viên sẽ được xây dựng trên diện tích 50 ha tại xã Nguyệt Đức, giai đoạn 1 của dự án là 25,5 ha. Dự án được triển khai xây dựng sẽ thể hiện được tính ưu việt về đảm bảo môi trường, giải quyết được tình trạng ô nhiễm hiện hữu ở các nghĩa trang; tiết kiệm đất đai đáp ứng nhu cầu thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế- xã hội theo hướng sinh thái, bền vững.

Mặc dù tổng diện tích giai đoạn 1 của dự án khoảng 25,5 ha, tuy nhiên đất dành cho việc mai tang chỉ chiếm khoảng 40% diện tích, phần diện tích còn lại chủ yếu được dành cho cây xanh và mặt nước. Nhà hỏa táng và nhà lưu tro được xây dựng trên diện tích 8.529 m2. Đặc biệt, nhà hỏa táng được xây dựng và sử dụng thiết bị công nghệ tiên tiến nhất hiện nay, đảm bảo ba không: Không khói, không mùi và không bụi.

Công viên nghĩa trang Thiên An Viên là công viên nghĩa trang vĩnh hằng, được xây dựng theo yêu cầu phù hợp với phong tục tập quán và với mục đích chủ yếu để phục vụ nhu cầu của địa phương và của tỉnh Bắc Ninh. Các công trình trong công viên nghĩa trang được thiết kế với kiến trúc hiện đại, màu sắc hài hòa kết hợp nhiều cây xanh, mặt nước tạo môi trường sinh thái; phù hợp với tiêu chuẩn nghĩa trang đô thị.

Với tổng mức đầu tư giai đoạn xây dựng khoảng 300 tỷ đồng sẽ tạo ra nhiều việc làm cho các thành phần kinh tế và người lao động trên địa bàn xã Nguyệt Đức.

Khi dự án triển khai xây dựng, đi vào vận hành khai thác, nhu cầu sử dụng lực lượng lao động tại địa phương rất lớn (Hàng trăm lao động thường xuyên và lao động thời vụ).  Sử dụng các nguồn lực máy móc thiết bị, các sản phẩm, tài nguyên và các nguồn lực khác trên địa bàn…, kích cầu sản xuất của các doanh nghiệp và người dân địa phương.

Công viên nghĩa trang cũng mở ra cơ hội cho nhân dân địa phương phát triển các sản phẩm, các dịch vụ phục vụ cho các nghi lễ truyền thống về việc hiếu…  như các đội nhạc hiếu, nhạc tế, cầu an, cầu siêu, tế lễ trời đất thánh thần danh nho võ tướng… Và rất nhiều các dịch vụ khác phục vụ khách tham quan, thăm viếng …

Bên cạnh các lợi ích mang lại cho nhân dân từ dự án, nhà đầu tư cũng thể hiện trách nhiệm xã hội với cộng đồng nhân dân thôn Điện Tiền nói riêng và xã Nguyệt Đức nói riêng, thong qua việc hỗ trợ đầu tư xây dựng, nâng cấp các công trình phúc lợi chung của địa phương như: đình, chùa…

III- QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT THU HỒI ĐẤT.

1- Các trường hợp thu hồi đất.

Khoản 3, Điều 54 Hiến pháp năm 2013, quy định: Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, cá nhân đang sử dụng trong trường hợp thật cần thiết do luật định vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và được bồi thường theo quy định của pháp luật.

Các trường hợp Nhà nước tiến hành thu hồi đất được quy định chi tiết, cụ thể tại Mục 1, Chương VI của Luật Đất đai năm 2013. Theo đó, gồm:

- Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh,

- Thu hồi đất để phát triển kinh tế- xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng,

- Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai,

- Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.

Phát triển kinh tế- xã hội vì lợi ích chung của địa phương, đất nước là một trong vấn đề được coi trọng. Với quỹ đất có hạn nên khi quyết định các dự án phát triển kinh tế- xã hội đều được cân nhắc kỹ lưỡng. Cũng chính vì vậy, các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế- xã hôi vì lợi ích quốc gia, công cộng được quy định rất nghiêm ngặt.

Thực hiện các dự án do HĐND tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất được quy định có 05 nhóm, trong đó có: Dự án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng.

Dự án Công viên Nghĩa trang Thiên An Viên chính là dự án đã được HĐND tỉnh Bắc Ninh chấp thuận và phải thực hiện thu hồi đất.

2- Bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư.

Nhà nước quy định cụ thể bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư tại Mục 2 và Mục 3 Chương VI của Luật Đất đai 2013.Theo đó:

- Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường theo quy định thì được bồi thường.

- Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.

- Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ. Các khoản hỗ trợ bao gồm:

+ Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;

+ Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở;

+ Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở;

+ Hỗ trợ khác.

3- Trình tự thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.

Thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh được quy định chi tiết tại Quyết định số 528/2014/QĐ-UBND, ngày 22.12.2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh, về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và thực hiện trình tự thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất; bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Theo đó, gồm một số bước thực hiện sau:

- Công khai Thông báo chủ trương thu hồi đất.

- Rà soát, thống kê tài sản, lâm lộc trên đất; rà soát quy chủ sử dụng đất.

- Đối chiếu, kiểm tra số liệu kiểm đếm.

- Công khai phương án bồi thường, hỗ trợ.

- Tổng hợp, giải quyết kiến nghị và hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ.

- Lập hồ sơ thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường.

- Thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ đến các hộ có đất thu hồi.

- Hoàn chỉnh hồ sơ thu hồi đất.

 

Thực hiện Dự án xây dựng Công viên nghĩa trang Thiên An Viên là chìa khóa để giải quyết tình trạng ô nhiễm và những hậu quả nặng nề về môi trường hiện nay ở các nghĩa trang trên địa bàn. Đồng thời, tạo nên môi trường tâm linh, tôn nghiêm dành cho người đã khuất; xây dựng, nuôi dưỡng ý thức tri ân của những người còn sống với người đã khuất.

Xây dựng Công viên nghĩa trang Thiên An Viên là hết sức cần thiết để tiết kiệm đất đai nhằm đáp ứng quá trình phát triển kinh tế- xã hội theo hướng sinh thái, bền vững. Đồng thời cũng tạo ra cho xã Nguyệt Đức những cơ hội phát triển mọi mặt đời sống kinh tế- xã hội./.

Đăng Hùng