CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA Ở HUYỆN THUẬN THÀNH, TỈNH BẮC NINH

11/07/2018 07:45 Số lượt xem: 61

Thuận Thành, vốn có lịch sử - Văn hóa lâu đời và gần như hội tụ đủ truyền thống, bản sắc của nền văn hiến Bắc Ninh - Kinh Bắc. Là một huyện nằm trong vùng đồng bằng châu thổ Sông Hồng, ở phía nam tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm tỉnh - Tp.Bắc Ninh 15 Km về phía Bắc, cách thủ đô Hà Nội 25 Km về phía tây nam, cách TP. Hải Dương 45 Km về phía đông nam. Diện tích tự nhiên 116,04km2; dân số 155,943 nghìn người; Với 18 đơn vị hành chính gồm 17 xã và 01 thị trấn.

Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam tỉnh Bắc Ninh.Thuận Thành có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội nói chung, cho phát triển du lịch nói riêng. Các tuyến đường giao thông chạy qua địa hạt Thuận Thành như: Quốc lộ 38, quốc lộ 17… và các tuyến đường thủy dọc sông Đuống tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu hàng hóa và vận chuyển khách giữa Thuận Thành - Bắc Ninh với các địa phương trong vùng và cả nước. Với lợi thế địa văn hóa gần thủ đô Hà Nội, thành phố Bắc Ninh, thành phố Hải Dương, thành phố Hưng Yên, đầu mối trung chuyển khách nội địa và quốc tế lớn vào bậc nhất cả nước tạo cho Thuận Thành có cơ hội khai thác thị trường khách du lịch cả nội địa và quốc tế nhiều tiềm năng. Quốc lộ 38 đoạn từ Bắc Ninh đến quốc lộ 5, quốc lộ 17 đoạn lối tiếp từ Quốc lộ 5 từ Phú Thị về ngã tư Đông Côi- Thị Trấn Hồ là trục giao thông chính đưa khách du lịch nội địa từ Hà Nội và các địa phương, các tỉnh lân cận đến Thuận Thành. Đây là lợi thế quan trọng của Thuận Thành về mặt vị trí địa lý.

Ngày nay trên quê hương Bắc Ninh, ít có huyện thị nào lại lưu giữ được những di sản của nền văn hiến Kinh Bắc phong phú và đặc sắc như huyện Thuận Thành. Các kết quả nghiên cứu, đặc biệt từ hai cuộc hội thảo khoa học về “ Văn hóa Luy Lâu và Kinh Dương Vương” năm 1999, do UBND tỉnh Bắc Ninh và Trung Tâm KHXH & NV quốc gia tổ chức; Và cuộc Hội Thảo khoa học, về: “Khu di tích Kinh Dương Vương - Giá trị lịch sử và văn hóa” năm 2001, do Sở VHTT tỉnh Bắc Ninh và UBND huyện Thuận Thành tổ chức. Đã xác định, Luy Lâu là vùng văn hóa tiêu biểu của Việt Nam trong thiên niên kỷ thứ nhất sau công nguyên, với vai trò đặc biệt quan trọng như đánh giá của cố GS.Sử học Trần Quốc Vượng: “ Luy Lâu là không gian điển hình đan xen, hỗn dung, tiếp xúc  - biến đổi, hội tụ và kết tinh văn hóa Việt cổ với văn hóa Phật - Ấn, Nam Á và Trung Hoa, văn hóa  Nho - Lão Trung Hoa - Đông Á để rồi hình thành bản sắc văn hóa Kinh Việt”. Những phát hiện khảo cổ học gần đây một lần nữa đã chứng minh điều đó, như: Khám phá và giải mã về cảnh quan đô thị cổ của trị sở Luy Lâu, kết cấu và niên đại của thành cổ Luy Lâu; phát hiện những mảnh khuôn đúc Trống Đồng; Tìm thấy những tấm bia đá cổ có niên đại 314 tại nghè Thanh Hoài xã Thanh Khương và tấm bia đá có niên đại 601 tại chùa Dàn (Chợ) xã Trí Quả. Các nhà chuyên môn xác định hai tấm bia được tim thấy có niên đại cổ nhất, nhì Việt Nam đều thuộc vùng Dâu – Luy Lâu. Các di tích, truyền thuyết và lễ hội về Kinh Dương Vương – Lạc Long Quân – Âu Cơ; Man Nương và Tứ Pháp… Trong đó tiêu biểu là Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương ở Á Lữ, Khu di tích thành cổ Luy Lâu, di chỉ khu lò đúc đồng và việc tìm thấy khuôn đúc Trống Đồng trong thành cổ Luy Lâu… cho thấy đây là trung tâm chính trị - kinh tế - Văn hóa của người Việt ở đồng bằng châu thổ Sông Hồng từ thời dựng nước đầu tiên là nơi đây.

Phong phú và đậm đà hơn cả là hệ thống các  di tích, di sản cổ vật và tài liệu về Luy Lâu – Long Biên thời Bắc thuộc, thời phong kiến. Rồi các nguồn tài liệu về văn hóa, văn nghệ dân gian, truyền thuyết, phong tục tập quán, lễ hội và tín ngưỡng, tôn giáo…Những nguồn tài liệu ấy không chỉ phản ánh về vai trò và vị thế của Luy Lâu – Thuận Thành trong lịch sử dân tộc, mà còn là cơ sở khoa học để tìm hiểu và xác định về văn hóa của vùng đất và con người Luy Lâu - Siêu Loại - Thuận Thành trong tiến trình lịch sử văn hóa con người Việt Nam, đã đóng vai trò hội tụ nhân tài vật lực – kết tinh hình thành cá tính xứ Bắc hay bản sắc nền văn hiến Bắc Ninh - kinh Bắc, nét điển hình của cá tính Việt Nam.

         Bản sắc nền văn hiến Bắc Ninh - kinh Bắc hiện diện ở Thuận Thành thật sự tiêu biểu với những giá trị về lịch sử và văn hóa (vật thể và phi vật thể) đa dạng, phong phú. Nổi bật nhất là hệ thống di tích lịch sử văn hóa, với 126 điểm di tích. Trong đó, tính đến 31/12/2017, có 72 di tích LSVH đã được công nhận và xếp hạng, gồm: 20 di tích cấp quốc gia, 02 di tích quốc gia đặc biệt, 06 bảo vật quốc gia và 50 di tích cấp tỉnh. Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của Thuận Thành cơ bản còn giữ được tính nguyên gốc. Trong đó phải kể đến các di tích tiêu biểu, như: Chùa Dâu ( di tích quốc gia đặc biệt) - Tổ đình của Phật giáo Việt Nam, TKII/SCN; Chùa Tổ - Mãn Xá ( thờ Phật mẫu Man Nương, sinh ra Tứ Pháp Vùng Dâu - Luy Lâu); Chùa Bút Tháp( di tích quốc gia đặc biệt) - Một trong những danh lam cổ tự nổi tiếng ở phía Bắc. Nơi lưu giữ pho tượng phật: Thiên thủ thiên nhỡn / Nghìn mắt nghìn tay ( bảo vật quốc gia); Chùa Ngọc Khám - Linh Ứng tự, với ba pho tượng đá Tam Thế ( bảo vật quốc gia); Đền và lăng mộ Sĩ Nhiếp “Nam giao học tổ”; Khu di tích lăng mộ danh nhân văn hóa Nguyễn Gia Thiều và nhà thờ dòng họ Nguyễn Gia ở làng Liễu Ngạn; Di tích nhà thờ các vị Trạng Nguyên, như: Vũ Kiệt, Nguyễn Quang Bật, Nguyễn Lượng Thái… Đặc biệt là khu di tích lăng mộ và đền thờ thủy tổ Việt Nam Kinh Dương Vương ở làng Á Lữ, xã Đại Đồng Thành…

         Với giá trị lịch sử - văn hóa, ý nghĩa, tầm quan trọng của các di sản văn hóa, đặc biệt là hệ thống các di tích lịch sử văn hóa. Huyện Thuận Thành đã và đang cùng các cấp, các ngành... từ trung ương đến địa phương phát huy nguồn lực xã hội để đầu tư, trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích trên địa bàn đạt hiệu quả cao, nhằm khai thác tiềm năng sẵn có để phát triển Du Lịch và kinh doanh dịch vụ du lịch. Cụ thể, phòng VHTT huyện đã kiểm kê, hệ thống hóa tài nguyên di tích trên địa bàn, huy động mọi nguồn lực trùng tu tôn tạo các di tích LSVH xuống cấp, phối hợp tốt với các cơ quan chuyên môn của Sở VHTT&DL tỉnh và Bộ VHTT&DL tiến hành nghiên cứu khảo cổ học khu vực Dâu – Thành cổ Luy Lâu; Tham mưu xây dựng đề án phát triển Du Lịch huyện Thuận Thành giai đoạn 2014 – 2020, định hướng đến 2030. Đã và đang triển khai và thực hiện một số nhiện vụ và nội dung trọng tâm của Đề Án phát triển Du Lịch, như: Tạo lập và nâng cao hình ảnh du lịch Thuận Thành thông qua các chương trình quảng cáo có tính chất chuyên nghiệp bằng hình ảnh, đa dạng hoá các hình thức thông tin tuyên truyền; Xây dựng website về du lịch Thuận Thành; Đưa hình ảnh các điểm di tích bằng công nghệ 3D giới thiệu trên trang TTĐT của huyện…

        Để khai thác tiềm năng quý giá này phục vụ phát triển du lịch, đáp ứng nhu cầu tham quan thẩm nhận và tìm hiểu nghiên cứu của du khách trong và ngoài nước, UBND huyện Thuận Thành đó có sự chỉ đạo trong cụng tỏc quản lý và phân công rõ trách nhiệm của cơ quan văn hoá và chính quyền địa ph­ương sở tại nơi có di tích (điểm tham quan) về thu lệ phí và các khoản thu khác một cách hợp lý, nhằm vừa khai thác vừa bảo tồn, tôn tạo ngày một đẹp đẽ, bền vững hơn các di tích và môi tr­ường cảnh quan xung quanh di tích theo đúng quy định của UBND tỉnh. Cụ thể, tại cỏc di tớch (điểm tham quan) đều có các bảng  niờm yết giỏ dịch vụ trụng giữ xe cụng khai; thống nhất khụng thu vộ tham quan di tích của du khách đến tham quan trên địa bàn huyện. Đồng thời làm tốt công tác tuyên truyền quảng bá du lịch, giới thiệu giá trị văn hoá nghệ thuật của các di tích, các điểm tham quan trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc bằng nhiều các hình thức khác nhau để thu hút khách du lịch. Tại ba di tích lớn như: Chùa Dâu, Bút Tháp và Kinh Dương Vương, đều bố trí HDV của BQL di tích tỉnh và huyện thường trực để đáp ứng nhu cầu nghe giới thiệu di tớch của du khỏch; Triển khai xây dựng cỏc cụm pano quảng cỏo giới thiệu di tớch, các biển báo chỉ dẫn, để tạo điều kiện thuận lợi cho khách đến thăm quan; Liên hệ và ký hợp đồng với các công ty Du Lịch trong và ngoài tỉnh đón nhận các đoàn khách du lịch lữ hành đến thăm quan; Đó phối kết hợp tốt với cỏc cơ quan chuyên môn của sở VHTT&DL tỉnh giám sát và hỗ trợ công tác thực hiện các dự án, như:  Dự án trung tâm bảo tồn và giới thiệu tranh dân gian Đông Hồ, tại khu vực di tích Đỡnh Tranh Đông Hồ - Song Hồ; Dự ỏn cải tạo và nõng cấp trung tõm bảo tồn, giới thiệu và phát huy nghề rối nước dân gian Đồng Ngư, tại làng Đồng Ngư – Ngũ Thái…

Những  kết quả ban đầu trong công tác quản lý và phát huy hệ thống di tích LSVH của huyện Thuận Thành, là cơ sở để các hoạt động du lịch và kinh doanh dịch vụ du lịch trên quê hương Thuận Thành phát triển đúng hướng, đem lại nguồn thu ngân sách đáng kể cho địa phương và giải quyết được nhiều việc làm cho lao động tại chỗ, góp phần đảm bảo cho di tích LSVH được bền vững./.

                                           

Nho Thuận